Laureaci nagrody z fundacji Erazma i Anny Jerzmanowskich

ADAM CHMIELOWSKI - / Brat Albert / 1845 - 1916

Adam Chmielowski urodził się 20.VIII.1845 roku w Igołomii koło Krakowa. Studia gimnazjalne odbył w Petersburgu i w Warszawie, wyższe w Puławach, Gandawie i Monachium.

W roku 1863 wziął udział w powstaniu styczniowym, w którym był w jednym oddziale z Erazmem Jerzmanowskim. W powstaniu stracił nogę. W Puławach i Gandawie studiował inżynierię, w Monachium malarstwo /1869 - 1874/.

Swoim dojrzałym malarstwem zapewnił sobie trwałe miejsce w sztuce. W pełni sił twórczych porzucił malarstwo, związał się z tercjarstwem św. Franciszka z Asyżu, a zainteresowanie swe skierował na problemy społeczno-moralne. Zamieszkał w przytuliskach jako biedny wśród biednych i bezdomnych. Zmodernizował tzw. "Ogrzewalnie" dla bezdomnych ze środków otrzymanych od dobrodziejów, o których sam zabiegał. Na powyższy cel otrzymał duże wsparcie od przyjaciela Erazma Józefa Jerzmanowskiego.

W 1887 złożył śluby zakonne w ręce kardynała Albina Dunajewskiego dając początek Zgromadzeniu Braci Posługującym Ubogim /r.1888/, a następnie założył Zgromadzenie Sióstr Posługującym Ubogim /1891/. Zmarł w Krakowie dnia 25.XII.1916 r.

JÓZEF KALINOWSKI / o. Rafał / 1835 - 1907

Józef Kalinowski urodził się w Wilnie. Uczył się w Wilnie, Petersburgu, pracował jako inżynier przy budowie linii kolejowej Odessa - Kursk. Brał udział w powstaniu styczniowym. Po jego upadku zostaje aresztowany i otrzymuje karę śmierci, którą zamieniono mu na dziesięć lat katorgi w twierdzach Sybiru.

W 1876 roku wstępuje do Zakonu Karmelitów Bosych na terenie Austrii, a następnie przenosi się do zakonu w Czernej, gdzie otrzymuje święcenia kapłańskie i wkrótce zostaje przeorem. Ojciec Rafał zreformował klasztor w Czernej. Zajął się pracą wychowawczą wśród młodzieży. Był otwarty na ludzi i ich problemy, żywo interesował się zagadnieniami społecznymi. Miał wielką skalę zainteresowań. Posiadał dobrą znajomość kilku języków obcych, śledził badania Benedykta Dybowskiego nad fauną jeziora Bajkał, /B.Dybowski w roku 1923 otrzymuje nagrodę z Fundacji Erazma i Anny Jerzmanowskich/.

O. Rafał umiera w roku 1907.

ADAM STEFAN SAPIEHA 1867 - 1951

Wśród laureatów, którzy otrzymali nagrodę z fundacji utworzonej przez Erazma i Annę Jerzmanowskich corocznie przyznawanych przez Polską Akademię Umiejętności była wielka postać: księcia kardynała Adama Sapiehy.

Fakt przyznania nagrody tak oto opisany jest w "Księdze Sapieżyńskiej" /wyd. PTT. r 1982 t. I/: "Akademia podobnie jak Uniwersytet Jagielloński, wysoko oceniła zasługi Sapiehy na polu pomocy ofiarom wojny /1914 r/. Wiceprezes oraz sekretarz generalny AU pismem z dnia 9 czerwca 1915 zwrócił się do ówczesnego namiestnika Galicji Witolda Korytowskiego z prośbą o wyrażenie zgody na przyznanie Sapieże nagrody w wysokości 44245 koron i 80 halerzy z fundacji Erazma i Anny Jerzmanowskich, a świeżo zatwierdzonej przez c.k. namiestnictwo we Lwowie. Akademia motywowała swój wniosek tym, że Sapieha "przez swoją humanitarną działalność na polu niesienia pomocy ofiarom wojny tak wielkie sobie zdobył zasługi i uznanie iż kandydatura Jego do nagrody nasuwa się przede wszystkim sama przez się. Nadaniu nagrody stał jednak na przeszkodzie wyraźny wymóg formalny. Otóż z reguły uchwałę w tej sprawie podejmowało Walne Zgromadzenie Członków Akademii. W r 1915, wobec wypadków wojennych, posiedzenie takie odbyć się nie mogło. Niemniej Zarząd AU zdecydował, że skoro Erazm Jerzmanowski nie uzależnił w swym testamencie przyznania nagród ze swej fundacji od uprzedniej zgody Walnego Zgromadzenia, decyzję tę będzie mógł podjąć sam Zarząd Akademii. Dlatego też we wspomnianym wyżej piśmie zaproponowano namiestnictwu takie właśnie rozwiązanie sprawy, które kilkanaście dni później przyjęło namiestnictwo, akceptując przedłożony wniosek.

Dnia 30 czerwca 1915 nastąpiło uroczyste wręczenie nagrody Księciu Biskupowi Krakowskiemu w obecności namiestnika Witolda Korytowskiego oraz marszałka krajowego Niezabitowskiego."

Nagrodę tę Książę Sapieha przekazał w całości dla sekcji sanitarnej KBK ( Książęco-Biskupi Komitet pomocy ofiarom i ich rodzinom - I wojny światowej ), na zakup kolumn sanitarnych ("Dar Księcia Biskupa Sapiehy" - /31.VII.1915/, Czas R. 68 nr 399 s.2).

O przyznaniu nagrody i uroczystościach związanych z jej wręczeniem szeroko rozpisywała się ówczesna prasa i tak np. w "Głosie Narodu" można znaleźć artykuł "Laureat" informujący o przyznaniu nagrody. Natomiast "Czas" drukuje pełną mowę A. S. Sapiehy w podziękowaniu za otrzymaną nagrodę w artykule "Wręczenie nagrody ks. biskupowi Sapieże"

/ wg materiałów Towarzystwa Przyjaciół Prokocimia /

PROKOCIMSKIE WSPOMNIENIA

Laureaci nagrody z fundacji Erazma i Anny Jerzmanowskich (2)

Antoni OSUCHOWSKI (1849-1928)

Znany działacz narodowy na Śląsku, Warmii , Mazurach. Załozyciel Towarzystwa Opieki Kulturalnej nad Polakami Zagranicą im. A. Mickiewicza. Otrzymał nagrodę z Fundacji im. Erazma i Anny Jerzmanowskich w roku 1917 w wysokości 44230 koron.

Napoleon CYBULSKI (1854 -1919)

Był profesorem na Uniwersytecie Jagiellońskim, fizjologiem, badaczem krążenia krwi i zjawisk elektrofizjologicznych. Był jednym z pierwszych, który otrzymał w roku 1890 zapis bioelektryczny czynności mózgu. Cybulski wraz z Beckiem napisali książkę pt. "Fizjologia człowieka".

W roku 1918 Napoleon Cybulski otrzymał nagrodę z Fundacji im. Erazma i Anny Jerzmanowskich w wysokości 44231 koron. Był członkiem Akademii Umiejętności.

Ignacy Jan PADEREWSKI (1860 - 1941)

Jeden z najwybitniejszych pianistów świata, kompozytor, polityk i działacz społeczny. Swoją karierę muzyczną rozpoczął od koncertu wiedeńskiego w 1887 roku. Do działalności politycznej przystąpił tuż przed I wojną światową. Podejmował wówczas szereg akcji na rzecz odbudowy niepodległego państwa polskiego. Po wybuchu I wojny światowej współzałożył Komitet Pomocy Polskim Ofiarom Wojny.

W roku 1918 został przedstawicielem Paryskiego Komitetu Narodowego Polski. W tym samym roku powraca do kraju, gdzie uzyskuje stanowisko premiera i ministra spraw zagranicznych w pierwszym rządzie odrodzonej Rzeczpospolitej.

Z ramienia rządu w roku 1919 podpisuje wersalski traktat pokojowy. W roku 1920 zostaje mianowany delegatem Polski przy Lidze Narodów.

Umiera Jan Paderewski w roku 1941 jako pełen sławy polityk i kompozytor. Do jego najwybitniejszych utworów muzycznych należy zaliczyć: operę "Manru", symfonię "H - mol", koncert fortepianowy "A - mol", Fantazja polska na fortepian i orkiestrę oraz humoreski koncertowe. Za swoje wybitne osiągnięcia jako polityk i kompozytor - pianista otrzymuje Paderewski wiele wyróżnień i nagród, m. in. w roku 1919 otrzymał nagrodę z Fundacji Jerzmanowskich w wysokości 31636 koron.

Oswald BALZER (1858 - 1933 )

Oswald Balzer urodził się 23.I.1858 r w Chodorowie. Po ukończeniu doktoratu z zakresu prawa na Uniwersytecie Jagiellońskim wyjechał do Lwowa, gdzie został mianowany profesorem zwyczajnym Uniwersytetu Lwowskiego. W roku 1891 otrzymał ponadto stanowisko dyrektora Archiwum Akt Grodzkich i Ziemskich. W 1901 roku założył Towarzystwo do popierania Nauki Polskiej, które wydało wiele cennych dzieł naukowych. Jednocześnie należał do Lwowskiego Towarzystwa Naukowego oraz Akademii Umiejętności.

Za swój dorobek naukowy otrzymał tytuł doktora h.c kilku uniwersytetów eupopejskich. Zajmował się głównie wydawnictwem źródeł, naukami pomocniczymi historii oraz historią ustroju Polski. Do jego głównych dzieł należą: "Genealogia Piastów", "Królestwo Polskie 1295 - 1379 oraz praca pt. "Skarbiec i archiwum koronne w dobie przedjagiellońskiej".

Oswald Balzer był członkiem P. A. U. W roku 1920 za wybitne osiągnięcia naukowe otrzymał nagrodę z Fundacji Jerzmanowskiego w wysokości 45.194 koron.

Emil GODLEWSKI /st./ (1847 -1930)

Był profesorem na Uniwersytecie Jagiellońskim, wykładał fizjologię roślin oraz prowadził badania nad fotosyntezą, oddychaniem i ruchem wody w roślinach.

Godlewski był członkiem Polskiej Akademii Nauk i francuskiej Akademii Nauk. Za wybitne osiągnięcia naukowe w roku 1921 otrzymał nagrodę im. Erazma i Anny Jerzmanowskich, przyznaną przez P. A. U. w wysokości 32.199 koron.

/wg materiałów Towarzystwa Przyjaciół Prokocimia/

PROKOCIMSKIE WSPOMNIENIA

Laureaci nagrody z fundacji Erazma i Anny Jerzmanowskich (3)

- HENRYK SIENKIEWICZ (1846 - 1916)

Henryk Sienkiewicz należy do najwybitniejszych i do dnia dzisiejszego najpopularniejszych pisarzy polskich.

Urodził się 5 maja 1846 roku w Woli Okrzejskiej na Podlasiu, jako syn średnio zamożnych ziemian. W domu rodzinnym przyszłego autora "Trylogii" pielęgnowano patriotyczne tradycje i kult dla rycerskiej przeszłości przodków. Podsycała te nastroje lektura pochłaniana przez młodego chłopca, który dorwawszy się do starego, zapomnianego gdzieś na strychu kufra z książkami, spędzał długie godziny nad Kochanowskim, Rejem, Skargą i innymi pisarzami złotego wieku.

Nauki z zakresu szkoły średniej pobierał Sienkiewicz w Warszawie, jednak kontaktu ze wsią nie tracił, jeżdżąc tam na każde wakacje, dopóki rodzice po sprzedaży majątku nie przenieśli się do stolicy. Po ukończeniu gimnazjum studiował początkowo w Szkole Głównej prawo i medycynę, wkrótce jednak porzucił te kierunki, by oddać się całkowicie humanistyce, która pociągała go już od dawna. Pogłębił wówczas swą wiedzę o literaturze i odnowił dawną znajomość ze staropolskim piśmiennictwem i kulturą, z zamiłowaniem oddając się badaniom nad językiem i twórczością tych czasów. Przydały mu się te studia przy pisaniu "Trylogii".

W 1876 r. Sienkiewicz wyjeżdża do Ameryki Północnej wraz z grupą przyjaciół, między którymi znajdowała się wielka artystka dramatyczna Helena Modrzejewska. Wielkie wrażenie wywarło na Sienkiewiczu poznanie skupisk polskich emigrantów, dawnych powstańców z 1863 roku i dożywających tu swoich dni weteranów z roku 1831. Przeżycia te i spotkania znajdą później swój kształt artystyczny m.in. w pięknym opowiadaniu o starym emigrancie osiadłym w Maripozie /"Wspomnienie z Maripozy"/ i w najpiękniejszej ze wszystkich nowel: "Latarniku" /1881/, tym bolesnym studium tęsknoty i umiłowania Ojczyzny. Stworzył w niej Sienkiewicz niezapomniany obraz Skawińskiego, polskiego wygnańca, dawnego bojownika o wolność z lat Powstania Listopadowego i Wiosny Ludów, rzuconego przez los i historię na skalistą wysepkę, gdzie pracuje jako latarnik. Tragiczne dzieje tego staruszka, wygnanego ze swej przystani i przyciskającego do piersi jedyny swój skarb, symbol dalekiej ojczyzny: Mickiewiczowskiego "Pana Tadeusza", będą zawsze wzruszać serca.

Spośród nowel pisanych po powrocie do kraju zwraca uwagę "Niewola tatarska", drukowana w "Niwie" w roku 1880. Utwór znamienny przede wszystkim dlatego, że otwiera niejako wielki poczet dzieł Sienkiewicza zwróconych w stronę przeszłości. Na wiele lat znikają z jego twórczości aktualne sprawy i bolączki kraju, pisarz zagłębi się w historię szlacheckiej Polski i w cyklu powieści ożywi jej dzieje nowym blaskiem. Na łamach warszawskiego "Słowa" i krakowskiego "Czasu" rozpoczyna Sienkiewicz w roku 1883 druk "Trylogii", dzieła, które przyniosło mu sławę największego pisarza historycznego w Polsce. Trzy ogniwa tego dzieła - "Ogniem i mieczem", "Potop", i "Pan Wołodyjowski" - nierównej są wartości artystycznej i ideowej.

W "Trylogii" stworzył Sienkiewicz niezapomniane typy rycerzy - bohaterów, jak Skrzetuski, Longinus Podbipięta, Kmicic - Babinicz i mały rycerz Wołodyjowski. A jego Zagłoba, ten pyszny szlagon, łgarz i facecjonista stał się postacią przysłowiową. Jego fortele, przygody, nade wszystko zaś bujne imaginacje czynią z tej postaci niewyczerpane źródło humoru.

Innym wielkim dziełem historycznym Sienkiewicza są "Krzyżacy" /1900/. Osiągnął pisarz w tej powieści prawdziwe mistrzostwo w artystycznym konstruowaniu wizji przeszłości. Odwieczne zmagania Polski i Słowiańszczyzny z zalewem germańskim, nieustające boje z Zakonem Krzyżackim, zakończone zwycięstwem pod Grunwaldem - znalazły w Sienkiewiczu twórcę na miarę wielkości tych wydarzeń.

Oprócz historii polskiej pisarz zainteresował się także starożytnością, czego owocem była słynna powieść "Quo vadis" / z łac.: Dokąd idziesz -1869/. Przyniosła ona autorowi w roku 1905 Nagrodę Nobla i światową sławę. Obraz starożytnego Rzymu za Nerona w "Quo vadis" jest tak sugestywny, że gotowi jesteśmy wybaczyć pisarzowi nieścisłości historyczne w odmalowaniu dwóch ścierających się sił: imperium pogańskiego i świata chrześcijan. Pisarz rezygnuje tutaj częściowo z pogłębienia psychologicznego swych postaci, uwypuklając za to zewnętrzną stronę ówczesnego życia. Najpiękniejsze fragmenty książki stanowią obrazy pogańskiego Rzymu, który Sienkiewicz potrafił opisać z urzekającą siłą. "Quo vadis" jest nadal jedną z najpoczytniejszych książek świata.

W roku 1891 odbył Sienkiewicz podróż do Afryki; plonem niecodziennych wrażeń i obserwacji wyniesionych z tego egzotycznego kraju były "Listy z Afryki" /wyd. 1892/.

Jakby pragnąc uciec od rzeczywistości w świat młodzieńczej fantazji i przygody, pisze Sienkiewicz w ostatnich latach swego życia powieść dla młodzieży pt."W pustyni i w puszczy" /1911/, książkę prześliczną, barwną i zaciekawiającą, do dziś najulubieńszą lekturę młodych - z zapartym tchem śledzących losy dzielnego Stasia i Nel.

Popularność i sława towarzyszyły Sienkiewiczowi już za życia /co się rzadko na ogół zdarzało polskim pisarzom/. Jego książki wciąż drukowano w nowych nakładach, tłumaczono na wiele języków świata, a jego twórcę obsypywano zaszczytami i godnościami, złotymi medalami i honorowymi tytułami. W dowód uznania dla zasług autora autora "Potopu" społeczeństwo polskie przekazało mu w darze zakupiony ze składek jubileuszowych majątek w Kieleckiem, Oblęgorek.

W ostatninej swej nieukończonej powieści pt."Legiony" /1914/ autor "Trylogii" znów po długiej przerwie nawrócił do historii. Jego twórczym zamysłem było przedstawienie bohaterskiej i tragicznej epopei legionów Dąbrowskiego, walczących na obcej ziemi o wolność ojczyzny. Śmierć zaskoczyła go 15.XI.1916 roku w Vevey w toku ożywionej działalności społecznej, której poświęcił się przebywając w czasie I wojny światowej w Szwajcarii, gdzie wespół z Paderewskim organizował samarytańską pomoc dla głodującej ludności polskiej i dla ofiar wojny.

Za swoją działalność, a w szczególności za działalność na polu pomocy humanitarnej dla ofiar wojny, w ostatnim roku życia otrzymuje Sienkiewicz nagrodę z Fundacji Jerzmanowskich w wysokości 44.246 koron.

Prochy Sienkiewicza przewieziono w roku 1924 ze Szwajcarii do kraju. Jego powtórny pogrzeb stał się prawdziwą manifestacją świadczącą o ogromnej popularności autora "Krzyżaków". Pochowano go w podziemiach Katedry Św. Jana w Warszawie.

Powieści historyczne Sienkiewicza, tego wspaniałego stylisty, świetnego malarza życia i obyczajów dawnej Polski, niezrównanego w przedstawianiu wielkich obrazów przeszłości, twórcy legionu różnorodnych typów ludzkich, ukazanych prawdziwie i realistycznie na szerokim tle dziejów - pozostaną trwałym skarbem naszej literatury narodowej.

JÓZEF TRETIAK (1811 - 1923 )

Był profesorem Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, członkiem Akademii Umiejętności, badaczem epoki romantyzmu, szczególnie zajmował się studiami nad Mickiewiczem i Słowackim. Za wybitne osiągnięcia naukowe otrzymał w roku 1922 nagrodę z Fundacji Erazma i Anny Jerzmanowskich przez Akademię Umiejętności w wysokości 120.000 marek.

BENEDYKT DYBOWSKI (1833 -1930 )

Był profesorem zologii ewolucjonistą, wykładał na Uniwersytecie Lwowskim, był członkiem Polskiej Akademii Umiejętności. Współpracował z Rządem Narodowym.

Za swoją patriotyczną postawę został zesłany na Syberię. We wschodniej Syberii badał faunę i florę. Jest odkrywcą szeregu gatunków fauny jeziora Bajkał.

W roku 1923 za swoje osiągnięcia naukowe otrzymał nagrodę z Fundacji im. Erazma i Anny Jerzmanowskich w wysokości 2.000.000 marek.

STANISŁAW SMOLKA (1854 - 1924 )

Był profesorem na Uniwersytecie Lwowskim, a następnie profesorem Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Na uniwersytetach wykładał historię, należał do Szkoły Krakowskich Historyków, której "ojcem" był Józef Szujski.

Do tej Szkoły należało wielu wybitnych historyków jak np. Walerian Kalinka, Michał Bobrzyński. Jest autorem publikacji "Mieszko Stary i jego syn".

Za wybitne osiągnięcia naukowe otrzymał nagrodę przyznaną przez Akademię Umiejętności, której był członkiem w wysokości 500 złotych w roku 1924.

TADEUSZ BOROWICZ (1847 - 1928 )

Był profesorem, wykładowcą na Uniwersytecie Jagiellońskim, członkiem Akademii Umiejętności.W roku 1847 odkrył jako pierwszy przed K. Eberthem zarazki duru brzusznego. Opisał komórki śródbłonka kapilarów wątroby.

Za wybitne osiągnięcia w dziedzinie odkryć w medycynie otrzymał w roku 1925 nagrodę w wysokości 1.500 zł z Fundacji im. Erazma i Anny Jerzmanowskich przyznawaną przez Polską Akademię Umiejętności.

JAN KASPROWICZ (1860 - 1926 )

"Jest w ludziach siła niespożyta

Zbawienie leży pod siermięgą,

Jak ta w popiele iskra ukryta"

W wiejskiej chacie we wsi Szymborze, niedaleko Inowrocławia, w rodzinie ubogiego chłopa kujawskiego Piotra Kasprowicza i jego żony Józefy z Klefów urodził się dnia 12 grudnia 1860 roku syn, otrzymał imię Jan.

Jan Kasprowicz już w krótce w szkółce szymborskiej wykazywał nieprzeciętne zdolności, na które zwrócił uwagę nauczyciel Dybała - Dybowski. Za jego też wstawiennictwem Jan Kasprowicz mógł się kształcić w pobliskim Inowrocławiu. Następnie studiuje w Lipsku i we Wrocławiu.

Zostaje profesorem i wykłada na Uniwersytecie Lwowskim. Jest członkiem Polskiej Akademii Umiejętności i jest zapewne największym poetą polskim przełomu XIX i XX wieku.

Do najpiękniejszych wierszy i poematów, które napisał należą m. in.: "Z chłopskiego zagonu", "Krzak dzikiej róży", "Chrystus", "Salve Regina", "Księga ubogich", "Ginący świat". Dokonał licznych przekładów m.in.: Ajschylosa i Szekspira.

Ostatni swój utwór napisał już niemal na łożu śmierci, powalony ciężką chorobą to: "Mój świat. Pieśń na gęśliczkach i malowanki na szkle". W dowód uznania za działalność naukową i wychowawczą oraz za wspaniałą poezję w roku 1926 Jan kasprowicz otrzymał nagrodę z Fundacji Erazma i Anny Jerzmanowskich, która została mu przyznana przez P. A. U.

SIOSTRA SAMUELA - felicjanka

Zdarza się nam spotkać na ulicach miast w Polsce i poza je granicami, w Stanach Zjednoczonych , kobiety ubrane w habit franciszkański i w czarny welon, biało obramowany około twarzy. (Zgromadzenie Sióstr Felicjanek ma dziś 10 prowincji - 7 w Stanach Zjednoczonych z siedzibami w: Livonia, Bufallo, Chicago, Lodi, Coraopolis /Pensylwania/, Enfield, Rio Rancho, 3 prowincje w Polsce z siedzibą w: Krakowie, Przemyślu i Warszawie i 2 wiceprowincje - Mississauga /Kanada/ i Kurytyba /Brazylia/). Widzimy je pracujące w szkołach podstawowych, przedszkolach, szkołach zawodowych, kuchniach studenckich, stołówkach dla biednych, zakładach opieki, uczących w szkołach katechizacji, ale również wykładające w wyższych uczelniach.

Dziś siostry felicjanki pracują w 395 placówkach. Wielki wkład włożyło Zgromadzenie sióstr Felicjanek w likwidację analfabetyzmu z początkim XX w. Siostra Samuela była jedną z tych ofiarnych służebnic, które przez pracę dawały uśmiech dzieciom w sierocińcach, a ludziom samotnym i chorym - wyzwolenie z samotności i chęć do życia.

Za swoją ofiarną pracę na rzecz człowieka s. Samuela otrzymała w roku 1927 nagrodę z Fundacji im. Erazma i Anny Jerzmanowskich w wysokości 1500 zł, przyznaną przez P. A. U. Ta nagroda była przede wszystkim wyrazem wdzięczności również dla całego Zgromadzenia, za jego działalność wychowawczą i charytatywną.

/wg materiałów Towarzystwa Przyjaciół Prokocimia/

PROKOCIMSKIE WSPOMNIENIA

Laureaci nagrody z Fundacji im. A. i E. Jerzmanowskich (6)

STANISŁAW ZAREMBA (1863 - 1942)

Stanisław Zaremba urodził się w r. 1863 w Romanówce na Ukrainie jako syn inżyniera. Po studiach w Odessie i Petersburgu wyjeżdża w r. 1887 do Paryża, gdzie w r. 1889 po studiach w Sorbonie uzyskuje tytuł doktora nauk matematycznych. Pracę pedagogicznych rozpoczął w szkolnictwie średnim.

W roku 1990 powołany zostaje na katedrę matematyki na Uniwersytecie Jagiellońskim i tu obok pracy pedagogicznej odgrywa ważną rolę jako jeden z założycieli Polskiego Towarzystwa Matematycznego. Jest to rok 1919. Działalność naukowa Zaremby obejmuje pewne działy matematyki wyższej w szczególnośći analizy nieskończonościowej.

Wyniki jego badań zyskały rozgłos światowy i cytowane są u wielu autorów. Do najważniejszych prac należą: "Arytmetyka teoretyczna" z roku 1912, "Wstęp do analizy" - wydanie z 1915 i 1918 roku, wykazują one w swej ścisłości piękną strukturę logiczną - od intuicji, jako punktu wyjściowego do złożonych konstrukcji matematychnych. Do zakresu logiki należy publikacja "La logiqe de mathematiques". Wyrazem dążności zastosowania rezultatów rozwiązań matematycznych do fizyki jako ostatecznego celu badań jest "Mechanika teoretyczna", której ukazały się niestety tylko początkowe tomy. Był profesor Stanisław Zaremba członkiem Akademii Umiejętniości .

W roku 1928 otrzymuje nagrodę z Fundacji im. E. i A. Jerzmanowskich przyznaną mu przez Polską Akademię Umiejętności za wybitne osiągnięcia naukowe i wychowawcze. Zmarł 22.XI.1942 r.

WŁADYSŁAW ABRAHAM (1860 -1941)

Władysław Abraham urodził się dnia 10 października 1860 r. w Samborze, a zmarł 15.X.1941 r. we Lwowie, prawnik kanomista, historyk prawa kościelnego i polskiego, historyk Kościoła w Polsce. Po studiach na wydz. prawa i filozofii Uniwersytetu Jagiellońskiego specjalizował się w kanonistyce w uniwersytecie w Berlinie; habilitował na Uniwersytecie Jagiellońskim w roku 1886 i otrzymał katedrę prawa kościelnego na uniwersytecie lwowskim /1888 -1935/, będąc 1899 -1900 jego rektorem; od 1893 r. był członkiem A. U., od 1920 Towarzystwa Naukowego Lwowskiego, członek Polskiego Towarzystwa Historycznego; 1922-23 był referentem komisji ministerialnej do opracowania projektu konkordatu między RP a Stolicą Apostolską; jako członek Komisji Kodyfikacyjnej RP brał także udział w pracach nad przygotowaniem projektu polskiego prawa małżeńskiego. Prace badawcze prowadzone przez Abrahama obejmują głównie prawo kanoniczne /powszechne i polskie/ w jego rozwoju historycznym oraz stanie aktualnym a ponadto zajmował się historią Kościoła powszechnego i polskiego, historią Polski, wieków średnich, dziejami ustroju i dawnego prawa sądowego Polski, historią literatury, kultury i sztuki.

Zajmował się również publicystyką polityczną, historią liturgii /szczególnie ksiąg liturgicznych/, a także językoznawstwem i etnologią. Szczególnie przyczynił się do naukowego opracowania zagadnienia stosunków między Kościołem a państwem, zwłaszcza w Polsce, w aspekcie hisrorycznym. Najcenniejsze z pośród 270 pozycji, w tym około 100 syntez, są prace poświęcone dziejom organizacji i prawa Kościoła w Polsce : "Organizacja Kościoła w Polsce do połowy XII wieku", "Powstanie Kościoła łacińskiego na Rusi", "O powstaniu dziesięciny swobodnej", "Gniezno i Magdegurg" oraz "Zawarcie małżeństwa w pewnym prawe polskim".

Wymienione prace stanowią po dziś dzień podstawę i punkt wyjścia do dalszych badań nad historią ustroju Kościoła w Polsce i dawnego polskiego prawa małżeńskiego. Osobną grupę stanowią prace o zagadnieniach historyczno - politycznych np. "Zjazd Łęczycki w roku 1180", "Sprawa Muskaty", "Pierwszy spór kościelno - polityczny w Polsce". Są też prace z dziejów synodów polskich: "Statua synodu prowincjonalnego w Kaliszu z roku 1420", "Statua legata Gentilisa", wydane dla Polski na synodzie w Preszburgu 10.XI.1309 r. i "Studia Krytyczne do dziejów średniowiecznych synodów prowincjonalnych Kościoła Polskiego".

Historii prawa, szczególnie historii procesu karnego, poświęcił m. in. rozprawy "O justycjariuszach w Polsce w XIV i XV wieku" i "Proces inkwizycyjny w ustawach Innocentego III i we współczesnej nauce". Zagadnienia prawa małżeńskiego omówił Abraham w publikacjach: "Forma zawarcia zaręczyn i małżeństwa w najnowszym ustawodawstwie kościelnym", "Zagadnienie kodyfikacji prawa małżeńskiego", "Reforma prawa małżeńskiego w Italii", Konkordat włoski a kodyfikacja prawa małżeńskiego w Polsce".

Prawo współczesne oraz stosunki kościelno - polityczne w Polsce odrodzonej omówił w publikacji "Nowy Kodeks Prawa Kanonicznego", Konstytucja a stosunki wyznaniowe i Kościół omówił w : "Nasza Konstytucja", "Studia wstępne o konkordacie Stolicy Apostolskiej z Rzeczpospolitą Polską".

Działalność naukowa tego wielkiego uczonego jest zapewne imponująca. Swą działalnością naukową i pedagogiczną zapewnił sobie jedno z pierwszych miejsc wśród klasyków polskiej nauki historycznej oraz zasłużenie miano twórcy nowoczesnej polskiej szkoły kanonistycznej. Już za życia był wysoko ceniony jako wielki historyk kościoła nie tylko w Polsce, ale również w Europie.

W roku 1931 za wspaniały dorobek naukowy otrzymał nagrodę z Fundacji im. Erazma i Anny Jerzmanowskich, którą przyznała mu Polska Akademia Umiejętności.

Ks. WACŁAW BLIZIŃSKI (1870 - 1944 )

Wacław Bliziński ks. urodzony 28.VII.1870 r. w Warszawie, zm. 21.X.1944 w Częstochowie, duszpasterz, działacz społeczny. Po studiach teologicznych w seminarium duch. we Włocławku przyjął święcenia kapłańskie w roku 1892 i był kilka lat wikarym , sekretarzem konsystorza gen. i prefektem szkolnym.

Mianowany w 1900 prob. w Liskowie, działając w myśl dewizy "parafiom przychylić chleba i nieba", zdołał w ciągu 39 lat pracy ze wsi zaniedbanej gospodarczo, społecznie i moralnie stworzyć wieś wzorową. Zaszczepił w świadomości parafian społeczne rozumienie wartości moralnych, szerzył oświatę, widząc w niej podstawę postępu moralnego i kulturalnego oraz rozwoju społeczno - gosp. dla którego osiągnięcia zakładał instytucje oświatowo - wychowawcze / szkoła mleczarska i rzemieślniczo - przemysłowa oraz - przekształcona ze szkoły rolniczej - szkoła handlowa społeczna/ i pierwszy w Królestwie Polskim organizował od 1902 r. spółdzielnie na wsi.

W wyniku jego inspiracji i działalności w okresie zaborów powstały w Liskowie takie instytucje jak sklep spółdzielczy, kasa kredytowa, mleczarnia, piekarnia, młyn parowy, spółdzielnia rolniczo - handlowa i budowlana.

Na takiej bazie gosp. rozwijał Bliziński działalność oświatową, prowadząc kolportaż i propagandę czasopism katolickich organizując kółko rolnicze, kursy i szkołe rolniczą, ochronki i 7 klasową szkołę powszechną, gimnazjum, przekształcone na seminarium nauczycielskie / 1927 przeniesione do Słupcy/ oraz działalność organizacyjną, zakładając ubezpieczenie od ognia, straż ogniową, warsztaty tkackie z własnym sklepem w Kaliszu i warsztaty zabawkarskie, wybudował dom ludowy, łazienki, pralnie i przytułek dla starców.

Z inicjatywy Blizińsliego powstało nadto Koło Gospodyń Wiejskich oraz stowarzyszenie młodzieży wiejskiej. W 1920 Bliziński założył sierociniec dla dzieci z różnych stron kraju, którzy dzięki zasiłkowi amerykańskiego Czerwonego Krzyża i polskich władz państwowych rozbudował w nowocześnie wyposażony zakład wychowawczy dla kilkuset dzieci, połączony ze szpitalem /30 łóżek/ oraz gabinetem dentystycznym.

Od 1926 r. wydawał kwartalnik par. "Liskowianin". Działalność Blizińskiego miała także zasięg ogólnopolski, był posłem na Sejm Ustawodawczy i Członkiem Rady Obrany Państwa /1919 -1922/, założycielem i prezesem okręgowego Związku Spółdzielni Rolniczych i Rady Nadzorczej Centr. Kasy Rolniczych, radcą Izby Rolniczej w Łodzi; w listopadzie 1938 r. mianowany senatorem.

Swe doświadczenia opisał Bliziński w pracy "Działalność spółdzielni i organizacji rolniczych" /W - wa 1928/.

Za swą działalność humanitarną i społeczną w roku 1935 otrzymał nagrodę w wysokości 10.000 zł z Fundacji im. E. A. Jerzmanowskich przyznaną mu przez P.A.U.

ALEKSANDER BRUKNER (1856 - 1939)

Aleksander Brukner urodził się 29.I.1856 r. w Tarnopolu, zmarł natomiast 24.V.1939 w Berlinie. Studiował we Lwowie, Lipsku i Berlinie. Już we wczesnej młodości zyskal sławę uczonego o wybitnej erudycji i pracowitości.

W dziejach nauki zapisał się przede wszystkim jako wybitny filolog slawista i historyk kultury. Jego badania i liczne odkrycia oraz edycje zupełnie zmieniły wyobrażenia o polskim średniowieczu i przyczyniły się do poważnego pogłębienia wiedzy o piśmiennictwie XVI wieku.

Do najwybitniejszych prac naukowych Aleksandra Bruknera należy zaliczyć: "Dzieje literatury polskiej w zarysie", "Dzieje języka polskiego", "Słownik etymologiczny języka polskiego", "Dzieje kultury polskiej", "Mitologię słowiańską" oraz Encyklopedię Staropolską.

Aleksander Brukner był ostatnim, który otrzymał nagrodę z Fundacji Jerzmanowskiego w roku 1938.

/ wg materiałów Towarzystwa Przyjaciół Prokocimia im. E. Jerzmanowskiego. "Dobra Rada" 1995r./